Reported Speech — Dolaylı Anlatım
B2Başkasının söylediğini aktarırken zaman, zamir ve zaman ifadelerinin değişmesi.
Dolaylı anlatım (reported speech), birinin sözünü tırnak kullanmadan aktarmaktır. Doğrudan: He said, "I am tired." → Dolaylı: He said that he was tired.
Aktarırken üç şey değişebilir: fiilin zamanı (bir adım geriye kayar), zamirler ve zaman/yer ifadeleri. Bu üçünü birlikte ayarlamak gerekir.
Ayrıca say ile tell arasındaki farkı, soru ve emir aktarımının kendine özgü yapısını bilmek gerekir. Aktaran fiil geniş/şimdiki zamandaysa (says) geri kayma olmayabilir.
Yapı: say / tell + (that) + bir zaman geriye kaymış cümle
Zaman kayması (backshift)
- Present Simple → Past Simple: "I work" → he worked
- Present Continuous → Past Continuous: "I am working" → he was working
- Past Simple → Past Perfect: "I worked" → he had worked
- will → would, can → could, must → had to, may → might
- "I am busy." → She said she was busy. ‘Meşgulüm’ dedi → Meşgul olduğunu söyledi.
- "I will call." → He said he would call. ‘Arayacağım’ → Arayacağını söyledi.
say mı, tell mi?
tell mutlaka bir kişi nesnesi alır; say almaz (veya ‘to’ ile alır).
- tell + kişi: He told me that…
- say (kişisiz): He said that… / He said to me that…
- She told us that she was leaving. Bize ayrılacağını söyledi. tell + kişi (us)
Zamir ve zaman ifadeleri
- now → then, today → that day, tomorrow → the next day
- yesterday → the day before, this → that, here → there
- Zamirler bakış açısına göre değişir: "I" → he/she, "my" → his/her
- "I'll see you tomorrow." → He said he would see me the next day. ‘Yarın görüşürüz’ → Ertesi gün görüşeceğini söyledi.
Soru ve emir aktarımı
Soru aktarımında düz cümle sırası kullanılır; evet/hayır sorusunda if/whether, wh- sorusunda soru kelimesi gelir. Emirler ‘tell/ask + to + fiil’ ile aktarılır.
- "Where do you live?" → She asked where I lived. Nerede yaşadığımı sordu. düz sıra, do düşer
- "Close the door." → He told me to close the door. Kapıyı kapatmamı söyledi. emir → to + fiil
- "Are you ready?" → She asked if I was ready. Hazır olup olmadığımı sordu. evet/hayır → if/whether
Sık yapılan hatalar
- ✗ He said me that he was tired. ✓ He told me that he was tired. kişi varsa tell kullanılır (say me yanlış).
- ✗ She asked where do I live. ✓ She asked where I lived. dolaylı soruda düz cümle sırası; yardımcı fiil (do) kaldırılır.
- ✗ He told that he was busy. ✓ He said that he was busy. kişi yoksa say kullanılır (told that yanlış).
Mini test
Doğru olan:
tell + nesne (me) alır; say nesne almaz.
Doğru olan:
say (nesnesiz) + that; tell nesne ister.
Dolaylı soru:
Dolaylı soruda yardımcı fiil düşer, düz cümle sırası: where I lived.
Zaman kayması (He said: 'I am tired'):
am → was (bir adım geriye kayar).
Sık sorulan sorular
say ve tell farkı nedir?
tell nesne ister (tell me), say nesne almaz (say that): He told me / He said that.
Dolaylı anlatımda zaman nasıl değişir?
Zaman genelde bir adım geriye kayar: "I am tired" → He said he was tired.